Ağ Topolojisi Nedir? Ağ Topoloji Çeşitleri

Ağ Topolojisi Nedir?

Ağ topolojileri, fiziki ve mantıksal olmak üzere iki ayrı şekilde düzenlenir. Birden çok çeşidi bulunan ve her biri farklı bir amaca hizmet eden ağ topolojisi modelleri, ağın fiziksel ve mantıksal yapısını tanımlanmak için kullanılan terimdir. Ağ düğümlerinin konumlarını, birbirine nasıl bağlandıklarını, veri akışlarını haritalandırmaya yarayan sistemlerdir.

Fiziksel ve mantıksal topoloji farkı ise şu şekildedir: Fiziksel ağ topolojileri, gerçek bağlantıların yani ağdaki kablolar ve bileşenler gibi donanımların yerleşimlerini haritalandırmayı sağlar. Alt katman olarak çalışır. Mantıksal ağ topolojileri ise üst üste bindirilmiş yapıdadır. Mantıksal topolojiler, verilerin bir ağ içinden diğerine nasıl aktığını gösterir. Bunun için fiziksel bağlantıları kullanır ama verilerin gerçek akışını tanımlamak için mantığı kullanır.

Ağ Topoloji Çeşitleri

Ağ topolojisi çeşitleri fiziksel ve mantıksal topolojiler olmak üzere kendi içlerinde farklı seçeneklerden oluşur. Bunlar aşağıda listelenmiştir:

Fiziksel Ağ Topolojisi Çeşitleri

• Yıldız topoloji,
• Halka topolojisi,
• Ağaç topoloji,
• Hibrit topoloji,
• Veri yolu topoloji

Yıldız Topolojisi (Star Topology): Avantajları ve Kullanım Alanları

Yıldız topolojisi, ağ üzerinde yer alan tüm cihazların tek anahtar (switch) ve hub üzerinden bağlı olmasını sağlayan sistemdir.

Yıldız topolojisi avantajları arasında şunlar yer alır:

• Ağın yönetimi tek elden olduğu için son derece kolaydır.
• Ağda sorun yaşayan cihazların tespiti çok hızlı olur.

Kolay kurulumu ve yönetimi sayesinde en çok kullanılan fiziksel ağ topolojisi çeşididir.

Veri Yolu Topolojisi (Bus Topology): Hala Kullanılıyor mu?

Veri yolu veya bus topology olarak da ifade edilen bu sistem, küçük ağlarda tercih edilir. Tek yoldan veri aktarımı sağlamak için idealdir. Ağın kullanılıp kullanılmadığını kontrol etmeyi sağlar. Ağ kullanılmıyorsa cihazların veri aktarımı göndermesi mümkündür. Tek kablo üzerinden bütün cihazların yönetimini mümkün kılar. Bu özelliğiyle düşük maliyetli ağ yönetimi sağlar. Çok yaygın kullanıma sahip değildir. Küçük, geçici ve eğitim amaçlı sistemlerde kullanılır.

Halka Topolojisi (Ring Topology): Hız ve Veri Akışı

Halka topolojisinde cihazlar, iki taraftan farklı cihazlarla bağlı olduğu bir ağda yer alır. Veri gönderilirken tüm cihazların üzerinden geçerek ilgili ağa gider. Bu ağ üzerinde yer alan bir cihazın bozulması diğer bütün cihazları da etkiler. Günümüzde halka topolojisinin bir benzeri büyük bir yerleşke etrafına yerleştirilen kamera projelerinde endüstriyel switchler ile kullanılabilmektedir. STP kullanımı ile zenginleşen bu kullanım sayesinde halkadaki herhangi bir yerdeki kopma halkanın devamını etkilememekte, kopan yerden sonrakiler merkezden alternatif yoldan haberleşebilmektedirler. Bu kullanımda halkayı birbirine bağlanmış endüstriyel switchler oluşturmaktadır.

Mesh Topoloji: Yüksek Güvenlik ve Yedeklilik

Mesh topolojisi, karmaşık ağ sistemlerinde kullanılan en güvenli veri aktarım yoludur. Mesh topolojisinde bütün cihazlar birbirine bağlıdır. Ama bir cihazdan diğerine aktarılan veriyi diğer cihazlar göremez. Herhangi bir dağıtıcı olmadan doğrudan bağlantı sağladığı için yüksek hızlı aktarıma olanak tanır. Gizli veri aktarımını mümkün kılar. Bir bilgisayarın bozulması sadece bir cihazı etkiler. Diğer cihazlar, bu durumdan etkilenmez. Ağ iletişimi devam eder. Ağ iletişiminin sürekli olması gereken durumlarda mesh topolojisi kullanılır. Mesh topolojisi örnekleri arasında şunlar yer alır:

• 2007’de Amerikan Şirketi Meraki mesh router’i piyasaya sürmüştür. Saniyede 50 mb hızlı olduğu iddia edilen bir wireless mesh ağı uygulamasıdır. Radyo frekansının yanın süresini 250 metrekarelik uzun mesafelerde kullanmak için optimize edilmiştir. Tek radyo frekanslı mesh ağının çoklu radyo frekanslı toplulukların karşıtı olarak kullanılmasını mümkün hale getirmiştir. Bu da çok fonksiyonlu bir altyapı sağlamıştır.
• 3 Haziran 2006 tarihinde Cambridge’te cepten canlı yürütülen televizyon, radyo ve internet servisleri için mesh ağı Strawberry Fair’de kullanılmıştır.
• MIT Media Lab projesinde ise mesh ağı, gelişmekte olan ülkelerdeki bazı okullarda XO-1 dizüstü ve OLPC olması amacıyla geliştirilmiştir. Sağlam ve ucuz bir altyapı geliştirmeyi mümkün hale getirmiştir.

Ağaç (Tree) Topolojisi: Hiyerarşik Ağlar için Çözüm

Ağ iletişiminde yer alan bütün cihazların bir ağacı andırır şekilde konumlandığı topoloji türü tree topology olarak ifade edilir. Ağaç topolojisinde bütün cihazlar hiyerarşik olarak birbirine bağlıdır. Kök düğüm birden fazla alt düğüme sahiptir. Veri yolu ve yıldız topolojilerinin bir arada kullanılmasıyla ortaya çıkan ağ iletişim sistemidir. Bu iki topolojide yer alan cihazları birbirine bağlamak için kullanılır. Noktadan noktaya bağlantı yolu kullanan bu topoloji sisteminde ağ bağlantısı için hub ve switch tercih edilir. Bu bağlantı elemanları, olası bir arıza durumunda sorun olan cihazı kısa sürede tespit eder. Yaşanan arıza diğer cihazları etkilemez.

Hibrit Topoloji: Gerçek Hayatta En Sık Kullanılan Yapı

Hibrit topoloji, bireysel topolojilerin birleştirilmesi ve farklı topoloji türlerinin bir arada kullanıldığı ağ iletişim sistemidir. Sistemde yer alan bütün topolojilerin sadece güçlü yanlarını alarak zayıf yönlerinin etkisini azaltmayı hedefler.

Hibrit topoloji nedir?

Yıldız, halka, veri yolu gibi farklı topolojilerden en az iki tanesinin bir araya gelmesiyle oluşur. Tasarımı ve bakımı daha fazla kaynak gerektirse de çok yönlü ve ölçeklenebilir bir sistem oluşturmanız için biçilmiş kaftandır. Bu yönüyle diğer topolojilere oranla daha fazla tercih edilebilir.

Hangi Ağ Topolojisi Nerede Kullanılır? Uygulama Örnekleri

Ağ topolojileri, misyonlarına göre farklı sistemler için kombine edilebilirler. LAN ve WAN topolojileri, ihtiyaç duyulan ağın büyüklüğüne göre farklılık gösterir. LAN yerel, WAN geniş alan ağı olarak kullanılır. Topolojilerin günlük hayatta kullanımları şu şekilde örneklenebilir:

Yıldız topoloji, ev ve ofis gibi küçük ağlarda tercih edilir. Bu topoloji türü cihazları bağımsız bir merkeze bağlar, tek elden yönetim ve kolaylık sağlar.

Veri yolu topolojisi maliyet etkin bir çalışma yapmak için tercih edilir. Uygun fiyat avantajı sağlar. Küçük ve geçici ağlar, eski ethernet sistemleri, laboratuvar ortamları veri yolu topolojisinin en çok tercih edildiği alanlardır.

Halka topolojisi, metropol ağlarında ve fiber optik altyapılarda tercih edilir. Sürekli döngüye bağımlı olması, her cihazın birbirine bağlı olması bir dezavantajdır. Eski token ring ağları, bazı metro ve şehir içi fiber ağ sistemleri, endüstriyel kontrol sistemleri halka topolojisinin en sık kullanıldığı alanlardır.

Ağaç topolojisi, büyük kuruluşlarda, üniversitelerde, ölçeklenebilir kurumsal ortamlarda tercih edilir. Verimliliği korumakla kalmaz, ağın yapılandırılmış şekilde genişletilmesine olanak sağlar. Veri merkezlerinde de tercih edilen ağaç topolojisi; bölünebilen, yönetilebilen büyük ağlarda kullanılır.

Hibrit topoloji ise birden çok ağ içinden en iyi performansları alarak, onların zayıf yönlerini güçlendirerek en yüksek verimliliği sağlar. Bu yönüyle birçok işletme ve ağ için en çok tercih edilen topoloji türüdür. Performans iyileştirme, yüksek güvenlik, ekonomik çalışma olanaklarıyla en esnek yapıdadır. Çok şubesi olan şirketlerde, telekomünikasyon altyapılarında, büyük kurumsal ağlarda Hibrit topoloji kullanılır.

Mesh yani ağ örgü topolojisi, kablosuz sensör ağlarında, askeri iletişim sistemlerinde, enerji ve sağlık sistemleri gibi kritik altyapılarda ve IoT sistemlerinde kullanılır. Mesh topolojisinde her cihaz birden fazla cihaza bağlıdır. Bir bağlantının kopması halinde veri akışı başka bir bağlantı üzerinden ilerler. Bu özelliğiyle yüksek bir güvenilirlik sağlar.

Ağ Topolojisi Seçerken Dikkat Edilmesi Gerekenler

En başta kullanılacak olan ağın büyüklüğüne ve amaca göre topoloji türü seçilir. Sonrasında ise ağ topolojisi çizilir.

Ağ topolojisi çizimi nasıl yapılır?

• IP/LAN ağ segmentleri, ağ/güvenlik cihazı, sunucu gibi bütün envanter çıkarılır.
• Topolojilerin mantıksal ve fiziksel olarak ayrımı yapılıp her bir topoloji için ayrı ve detaylı bir çizim gerçekleştirilir.
• Yapılan her değişiklikten sonra güncelleme yapılarak bir sonraki adıma geçilir. İlgili birimlerin konu hakkında bilgilendirilmesi sağlanır.
• Topolojilerin üzerine en son güncellenme tarihi ve sürüm numarası eklenir.
• Topolojileri saklarken sadece yetkili personelin erişebileceği bir alanda tutmaya özen gösterilir. Bu durumdayken de sürekli erişilebilir bir yapıda olması elzemdir.
• Topoloji çizerken farklı bağlantılar, farklı segmentler ve farklı cihazlar için her birine ayrı olmak üzere renklendirme yapmak gerekir. Karışıklık olmaması için bu renkler ve çizimler açıklama notlarıyla birlikte topolojiye kaydedilmelidir.

Ağ topolojileri, bilişim teknolojileri gibi alanlarda bilgi sahibi olmak için bloğumuza göz atabilirsiniz. BT uzmanlığı ve bilişim sektöründe yer alan farklı uzmanlık alanları için eğitimlerimize katılabilirsiniz.