Dhcp Sunucusu Nedir?

DHCP Sunucusu Nedir? Ne İşe Yarar?

DHCP sunucusu nedir? Açılımı dinamik ana bilgisayar yapılandırma protokolü olan DHCP, ağ yönetim sistemlerinden bir tanesidir. IP ağları üzerinden aygıt yapılandırmasının otomatikleştirilmesini sağlar. Ağ (network) hizmetlerinin yanı sıra iletişim protokollerinin de kullanımına olanak tanır. 

DHCP Portu Nedir?

DHCP iletişiminin gerçekleşmesini sağlayan ağ bağlantı noktalarıdır. DHCP, UDP üzerinden iki ayrı port kullanır. Bunlar istemci ve sunucudur. UPD hızlı ve yayın yapma olanağı sunan bir protokoldür. DHCP cihazların ağa daha kolay ve hızlı bağlanmasını ve aktarım yapmayı mümkün hale getirir.  DHCP UDP 67 ve 68. portları kullanmaktadır.

DHCP Sunucusunun Görevleri

DHCP protokolü, bilgisayarların IP adresi, subnet mask (alt ağ maskesi), Gateway (varsayılan ay geçidi), DNS sunucu bilgilerine erişebilir. Bu bilgileri ağ bağlantılarında kullanabilir. Bilgisayarların IP adreslerini manuel olarak girmek yerine bu bilgileri otomatik olarak atar. Ağ bağlantılarında istemcilere IP adreslerini sağlayacak olan bilgileri tutar ve her istemcinin sadece bir adres kullanmasını sağlar. 

DHCP sürücüsü istemcilere, IP adreslerini kalıcı ya da geçici olarak atar. Sunucu, bir ön yükleme protokolü olan BOOTP istemcisinden gelen yayınları takip eder ve ağ yapılandırma bilgilerini istemci cihazlara iletir.  DHCP sunucusu ayrıca, istemcilerin geniş bir alan ağı olan WAN üzerinden ön yükleme ve tam yükleme için gerek duyduğu bilgileri de onlara sağlar. 

DHCP Sunucusu Nedir, Nasıl Çalışır?

DHCP nasıl çalışır? DHCP sunucusu, ağ güvenliğini sağlamak ve her istemciye özel bir alan oluşturmak için benzersiz IP adresleri üretir. Bunların diğer ağ bilgileri otomatik olarak yapılandırılır. Hiçbir konfigürasyona ihtiyaç duymadan istemci cihazın yabancı bir ağa bağlanmasını mümkün ve güvenli hale getirir. Mevcut ağ içindeki bağlantıları sağladığı gibi ağ dışı istemci taleplerine yönelik bağlantıları da sağlar. DHCP IP atamalarını kiralama yöntemine göre yapar. Yani DHCP den otomatik IP alan her istemci bu IP yi belli bir süre için kiralamış olur. Bu da istemcinin bu IP yi kullanmaya devam etmemesi durumunda; IP’nin tekrar boşa düşüp, IP Dağıtım havuzuna (SCOPE) eklenmesini ve tekrar kullanılabilmesini sağlar. Microsoft’un DHCP sunucularında varsayılan kiralama süresi 8 Gündür. Bu süre aslında kablolu networkler düşünülerek planlanmış bir süredir ve kablosuz networkler için ise uzun bir süredir. Çünkü kablosuz ağlarda daha çok misafir olabilmekte bu da daha kısa süre ile ağa bağlanarak kullanma şeklinde olabilmektedir. Dolayısıyla kablosuz ağlarda DHCP kira süresini daha kısa tutmalıyız. Böylece 10 dk sosyal medyasına bakıp, bağlantısını kesen bir misafir için o IP yi 8 gün boyunca kirada tutmamış oluruz. Genel olarak kablosuz ağlarda da 8 saat gibi bir süre önerilmektedir. Bu süre sizin ağınıza bir gün boyunca toplamda ne kadar farklı misafir geldiğine göre artıp azalabilir. Örneğin bir günde 250 den fazla farklı misafir gelmiyorsa, kiralama süresini 25 saat yaparsanız her gün misafir C sınıfı IP aralığı kullandığınız misafir ağınızın IP leri yenilecek demektir.

DHCP ve Statik IP Arasındaki Farklar

DHCP ile statik ip farkı ağ bağlantısı kurma şekilleriyle ilgilidir. DHCP ağa otomatik olarak bağlanan benzersiz IP adresleri oluşturur. Statik IP ise her cihaz için manuel yolla konfigürasyon gerektirir. Statik IP değişmez ama DHCP dinamik ana bilgisayar yapılandırma protokolü olduğu için değişebilir yapıdadır. 

Bir DHCP Sunucusu Nasıl Kurulur?

DHCP sunucusu için kurulum gerçekleştirmek istiyorsanız Windows için aşağıdaki yönergeleri takip edebilirsiniz:

• IP atamasının yanındaki düzenle seçeneğine tıklayın. 
• IP ayarlarını düzenle kısmının altında yer alan otomatik (DHCP) veya el ile seçeneğine tıklayın.

Otomatik alternatifi seçerseniz IP, DNS, yönlendirici, diğer erişim noktası gibi her türlü ayar otomatik olarak düzenlenir. 

DHCP Kullanan Cihazlar ve Uygulama Alanları

DHCP kullanan cihazlar, client adı verilen yani ağ talebinde bulunan bağlantı cihazlarıdır. DHCP Sunucu (Server) aracılığıyla çok büyük ya da küçük bir ağ sistemi içinde kendilerine tanımlanan IP adresleri aracılığıyla ağa bağlanırlar. Router (Yönlendirici) aracılığıyla yapılan bağlantılarda, modemin ya da bir dağıtıcının yaptığı tek atama işlemi yerine farklı cihazlara farklı IP ataması gerçekleşir. Switch sayesinde ağ ögeleri birbiriyle haberleşir ve bağlantı kurar. 

DHCP Client nedir?

IP adresine ihtiyaç duyan televizyon, yazıcı, IoT cihazları adına istemci olarak hareket eden cihazlardır. DHCP sunucusundan IP adresi bilgilerini talep eden ve ondan aldığı adresle ağa bağlanan akıllı cihazların tamamına DHCP client adı verilir. 

DHCP Relay Agent, bağlantı talebinde bulunan cihazlara ağ yönlendirmesi yapar. DHCP hangi ağ grubunda yer alıyorsa gelen DHCP isteklerini onun bulunduğu başka bir alt ağa yönlendirmeyi sağlar. Büyük ve birden çok ofisi bulunan kurumlar, bu cihazları ağ yönlendirmesi için sıklıkla kullanabilirler, bu sayede merkezi bir DHCP sunucusundan uzak uçlara IP dağıtımı yapabilir.

DHCP Client IP alımı yaparken şu dört aşama gerçekleşir: 

• Discover: DHCP istemcisi ağa katılır. Ardından IP aradığını belli eden bir yayın yapar. 
• Offer: DHCP isteğe karşılık vererek o istemciye uygun bir IP ve yapılandırma sunar. 
• Request: İstemci sunucudan gelen IP ve yapılandırma teklifini kabul eder.
• Acknowledge: Sunucu, IP adresini atadığını doğrular. Cihaz ağa aktif olarak bağlanır. 

DHCP Hataları ve Yaygın Sorunlar

Sunucu Hatası: IP bağlantısının kesildiği hata türüdür. Firewall veya güvenlik yazılımının engellenmesi, switch ya da firewall ayarlarında bir hata olduğunu işaret edebilir. Güvenlik duvarı UPD 67/68 portlarını engelleyebilir. Güvenlik yazılımlarında bu portların açık ve kullanıma uygun olduğundan emin olmanız gerekir.

DHCP Lease Expired: IP lease süresi dolduğunda IP adresinde kopmalar meydana gelebilir. Meydana gelen kopmalar, DHCP Lease Expired hatası oluşmasına yol açar. Bu hata, IP lease süresinin dolmasından ve yenilenememesinden kaynaklanır.

Fiziksel Bağlantı Hataları: Fiziksel bağlantı olmasına rağmen IP alınamaması ya da switch/router arızası, kablo kopması veya zayıf Wi-Fi hatası meydana gelebilir. Bu durumda başka kablo ya da port deneyebilirsiniz. Kablosuz bağlantı kullanıyorsanız modemin yakınına giderek bağlantıyı yeniden kurmayı deneyebilirsiniz. 

DHCP IP Havuz Yetersiz: Bu hata oluştuğunda yeni cihazlar IP alamaz. DHCP sunucusunda atanacak yeni IP yoktur. IP aralığını genişletmek ve gereksiz IP rezervasyonlarını iptal etmek hatayı gidermenize yardım edebilir. 

DHCP vs DNS: Temel Farklar ve Rol Dağılımı

DHCP ve DNS, etki alanları ve görevleri açısından farklılıklara sahiptir. DHCP, ağdaki cihazlara otomatik ve hızlı bir IP adresi oluşturup tanımlar. Bunu yaparken ağ içinde yer alan alt ağ maskesi, ağ geçidi, DNS sunucu bilgilerini kullanır. DHCP, bilgi aktarımı yaparken DNS verilerinden de faydalanır. DNS alan adlarının IP adresine çevrilmesini sağlar. DHCP ağ donanımını tanırken Mac adresinden yararlanır oysa ki DNS bir client’ın kaydını kendini sistemine kayıt ederken Client’ın cihaz adı ve IP’sini kullanır. 

DHCP, cihaza IP adresi tahsis eder. Tahsis ettiği IP adreslerinin çakışmasını engeller, geçerlilik yani kiralama sürelerini belirler. Ağa bağlanan her yeni cihazın hızlıca iletişim kurabilmesini olanaklı hale getirir. DNS, domain (alan adı) aracılığıyla alınan cihaz isteklerini doğru adrese yönlendirir. Web sitelerini erişimi kolay bir hale getirir. İnternet trafiğini düzenler. 

DHCP’nin 5651 Sayılı Kanundaki yeri

5651 Sayılı kanun gereği toplu internet erişimi sağlanan kamu, özel işyerleri ve internet kafelerdeki IP dağıtım ve internet trafiği log’ları değişmezliği garanti altına alınarak saklanmalıdır. Bu log’ların zaman damgalı ve HASH’i alınarak saklanması gereklidir. Varsayılan olarak Wİndows sunucular DHCP kayıt log’larını 1 hafta boyunca saklarlar, bu yüzden en geç 1 haftalık aralıklarla DHCP IP dağıtım Log’larınızı yedeklemelisiniz. Varsayılan olarak Windows sunucularda DHCP Log’ları C:\Windows\System32\dhcp klasöründe .log uzantılı olarak o günün ingilizce ismi ile kaydedilir. 

Ev ve Kurumsal Ağlarda DHCP Kullanımı

DHCP (Dynamic Host Configuration Protocol), IP adreslerinin tek kullanımlık olmak üzere kiralanmasını sağlayan bir protokoldür. Oyun, teknoloji, bilişim ve ağ güvenliği gibi alanlarda tercih edilen bir otomatik ağ yönetim sistemidir. Güvenliğin artırılmak, siber saldırıların bertaraf edilmek istendiği durumlarda tercih edilebilir. Gizli bağlantı sağlamak amacıyla tercih edilen DHCP, evlerde ve kurumsal ağlarda kullanıma uygundur. Evde DHCP kullanırken bütün sistem otomatik olduğu için  herhangi bir manuel yapılandırmaya ihtiyaç duymazsınız. Modeme bağlanan bütün cihazlar otomatik IP adresi alır. 

Kurumsal ortamlarda DHCP kullanımı sayesinde büyük bilgisayar ağlarında yer alan her bilgisayara ayrı bir IP atanır. Ağ güvenliği politikalarıyla entegre olduğu için güvenli bir kullanım olanağı sunar. Cihazlar için IP adresini istediğiniz sürede kiralama olanağı tanır. Relay agent sayesinde farklı ağlardan gelen istemcilerin taleplerine cevap verebilir. Siber güvenlik ve ağ güvenliği gibi konularda kendinizi geliştirmek için şimdi CCNA eğitim kaydı oluşturabilirsiniz.